بحث روايتى در كتاب كافى از امام صادق ع روايت آمده ، كه در معناى عبادت فرموده‌اند : عبادت سه جور است ، مردمى هستند كه خدا را از ترس عبادت مىكنند ، عبادت آنان عبادت بردگان ناتوان است ، و منشاش زبونى بردگى است ، مردمى ديگر خداى تبارك و تعالى را بطلب ثوابش عبادت مىكنند ، عبادت آنان عبادت اجيران است و منشا آن علاقه باجرت است ، مردمى ديگر خداى عز و جل را بخاطر محبتى كه به او دارند عبادت مىكنند ، عبادت آنان عبادت آزادگان ، و بهترين عبادت است . « 1 » و در نهج البلاغه آمده كه مردمى خدا را بدان جهت عبادت مىكنند كه بثوابش رغبت دارند ، عبادت آنان عبادت تجارتپيشگان است ، و خود نوعى تجارت است ، قومى ديگر خدا را از ترس ، بندگى مىكنند ، كه عبادتشان عبادت بردگان است ، قومى سوم هستند كه خدا را از در شكر عبادت مىكنند ، كه عبادت آنان عبادت آزادگان است . « 2 » و در كتاب علل ، و نيز كتاب مجالس ، و كتاب خصال ، از امام صادق ع آمده : كه فرمودند مردم ، خدا را سه جور عبادت مىكنند ، طبقه اى او را بخاطر رغبتى كه بثوابش دارند عبادت مىكنند ، كه عبادت آنان عبادت حريصان است ، و منشا آن طمع است ، و جمعى ديگر او را از ترس آتش عبادت مىكنند ، كه عبادت آنان عبادت بردگان ، و منشاش زبونى و ترس است ، و لكن من خداى عز و جل را از اين جهت عبادت مىكنم ، كه دوستش دارم ، و اين عبادت بزرگواران است ، كه خدا در باره شان فرموده : ( وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ « 3 » و ايشان در امروز از فزع ايمنند ) ، و نيز فرموده : ( قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّه فَاتَّبِعُونِي ، يُحْبِبْكُمُ اللَّه « 4 » ، بگو : اگر خدا را دوست ميداريد پس پيروى من كنيد تا خدا هم دوستتان بدارد ) ، پس هر كس خداى عز و جل را دوست بدارد ، خدا هم او را دوست ميدارد ، و هر كس خدا دوستش بدارد ، از ايمنان خواهد بود ، و اين مقامى است مكنون ، و پوشيده ، كه جز پاكان با آن تماس پيدا نمىكنند . « 5 »

--> 1 - اصول كافى ج 2 ص 84 ح 5 باب العبادة 2 - نهج البلاغه فيض الاسلام ص 1192 ح 229 3 - نمل آيه 89 4 - آل عمران آيه 31 5 - علل الشرائع ج 1 ص 12 ح 8 باب 8 و خصال ص 188 ح 259 و امالى صدوق ص 41 ح 4 طبع بيروت